Szanghaj - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Szanghaj.

Szanghaj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Na t? stron? wskazuje przekierowanie ze ?Shanghai”. Zobacz te?: Shanghai – szwedzki zespó? muzyczny.
Szanghaj
Shanghai
上海

Pudong i Oriental Pearl Tower
Państwo  ChRL
Prowincja Szanghaj
Burmistrz Han Zheng
Powierzchnia 6341 km2
Wysoko?? 4[1] m n.p.m.
Populacja (2017)
? liczba ludno?ci
? g?sto??

24 153 000[2]
3809 os./km2
Nr kierunkowy 021
Kod pocztowy 200000-202100
Tablice rejestracyjne 滬 A, B, D, E, F, G, H, J, K
滬C (przedmie?cia)
Po?o?enie na mapie Chin
Mapa lokalizacyjna Chin
Szanghaj
Szanghaj
Ziemia31°12′N 121°30′E/31,200000 121,500000
Strona internetowa
Portal Portal Chiny
Szanghaj, Pudong
Szanghaj, Pudong

Szanghaj (Shanghai i, chiń.: 上海; pinyin: Shànghǎi) – miasto we wschodnich Chinach, przy uj?ciu rzeki Jangcy, jedno z czterech miast wydzielonych Chińskiej Republiki Ludowej. Ca?a jednostka administracyjna liczy?a w 2010 roku 23 019 148 mieszkańców[3].

Szanghaj jest jednym z najwi?kszych portów morskich na ?wiecie[4]. Dzia?a tutaj równie? jedna z najwi?kszych gie?d. W dzielnicy Pudong, le??cej naprzeciwko historycznego Bundu, skupia si? rekordowa liczba wie?owców[5].

Nazwa

Nazwa miasta sk?ada si? ze znaków "na" i "morze" (nie znaczy jednak "na morzu" - "na morzu" to po chińsku 海上 hǎi shàng), cz?sto interpretuje si? j? jako "Najdalszy zasi?g morza" lub "(Naprzód) w morze". Skrócone nazwy to 滬 (uproszcz. 滬, Hù) lub 申 (Shēn). Szanghaj mia? tak?e liczne przydomki, nadane przez przybyszów z zachodu, m.in. Pary? Wschodu, Królowa Orientu i Azjatycka Prostytutka (chodzi tu o lata upadku Szanghaju – dwudzieste i trzydzieste – kiedy szerzy?a si? przest?pczo?? i prostytucja).

Historia

Miasto ma d?ug? histori?, si?gaj?c? 1000 lat. Pierwsze wzmianki pochodz? o nim jako o ma?ej wiosce, po?o?onej w prefekturze Suzhou. Za czasów panowania dynastii Song (960–1279) miasto zacz??o rozwija? si? jako port morski.

Miasto zosta?o otoczone murami miejskimi w 1553 roku i t? dat? uwa?a si? za za?o?enie Szanghaju. W XIX wieku Szanghaj nie wyró?nia? si? jednak niczym szczególnym od innych chińskich miast. Do 1927 roku miasto nale?a?o do prowincji Jiangsu, której stolic? by? Nankin. Dopiero w tym roku utworzono specjalny, osobny dystrykt Szanghaj.

Znaczenie Szanghaju jako wa?nego portu strategicznego i mo?liwo?ci rozwini?cia go jako o?rodka handlowego odkryli dopiero Europejczycy w XIX wieku.

Podczas pierwszej wojny opiumowej, na pocz?tku XIX wieku, Wielka Brytania okupowa?a Szanghaj. W 1842 roku podpisano uk?ad w Nankinie, gwarantuj?cy otwarcie portu w Szanghaju dla mi?dzynarodowego handlu. Kolejne traktaty zapewni?y Wielkiej Brytanii, Francji, USA i Japonii eksterytorialne koncesje.

Niemiecka mapa Szanghaju z 1888 roku
Niemiecka mapa Szanghaju z 1888 roku

Podczas powstania tajpingów miasto by?o okupowane przez buntowników. Okupanci zburzyli wiele budynków, pozostawiaj?c jednak strefy cudzoziemców nietkni?te. Poprzednio w strefach obcych państw nie mogli si? osiedla? Chińczycy, ale w 1854 roku wesz?a ustawa, pozwalaj?ca na takie zameldowanie. W tym roku te? na corocznym zebraniu rady miejskiej dyskutowano o tych strefach. W 1863 roku amerykańska i brytyjska cz??? miasta zosta?y zlikwidowane jako rozliczenie.

Japonia, po wygraniu wojny z Chinami, rozszerzy?a strefy wp?ywów w Szanghaju oraz zbudowa?a pierwsze fabryki. Inne mocarstwa wykorzysta?y sytuacj? i równie? rozbudowa?y swój kapita? w mie?cie.

Nied?ugo potem Szanghaj sta? si? najwi?kszym centrum finansowym na Dalekim Wschodzie. W 1927 roku zosta?o uznane specjaln?, osobn? prowincj?, a w 1930 roku ten tytu? rozszerzono. 28 stycznia 1932 roku japońska marynarka wojenna wkroczy?a do miasta, pod pretekstem st?umienia powstania antyjapońskiego (tzw. incydent szanghajski. Japonia, która zaj??a ju? Mand?uri?, mia?a zamiar zaj?? tak?e ca?e Chiny. Uzna?a Szanghaj za punkt strategiczny, dlatego te? rozpocz??a atak, jednak zosta?a zmuszona do wycofania si?. W czasie wojny chińsko-japońskiej od 1937 do 1945 roku miasto by?o okupowane przez Japończyków. Podczas II wojny ?wiatowej miasto sta?o si? celem podró?y wielu uchod?ców z ogarni?tej wojn? Europy. Du?? cz??? przyjezdnych stanowili ?ydzi.

27 maja 1949 roku miasto zaj?li komuni?ci. W latach 50. i 60. XX wieku Szanghaj sta? si? wa?nym o?rodkiem przemys?owym. Nawet w czasach rewolucji kulturalnej miasto dobrze prosperowa?o. Od lat 80. do 1991 roku miasto by?o zamkni?te dla obcych kapita?ów, co bardzo negatywnie wp?yn??o na jego rozwój.

Rozwój Szanghaju by? od tego czasu du?o mniej zwi?zany z polityk? rz?du w Pekinie. Pocz?wszy od 1992 roku rz?d reklamuje miasto, nadaje ulgi podatkowe itp., aby zach?ci? inwestorów zagranicznych, jak i inwestorów z wn?trza Chin do inwestycji w mie?cie. Od tego czasu wzrost gospodarczy w mie?cie waha si? w granicach 9-15%. Miasto ca?y czas konkuruje z Hongkongiem o rol? w gospodarce i finansach Chińskiej Republiki Ludowej.

Podzia? administracyjny

Podział administracyjny Szanghaju
Podzia? administracyjny Szanghaju

Szanghaj dzieli si? na 18 dzielnic i 1 powiat:

  • Huangpu
  • Luwan
  • Xuhui
  • Changning
  • Jing’an
  • Putuo
  • Zhabei
  • Hongkou
  • Yangpu
  • Pudong
  • Baoshan
  • Minhang
  • Jiading
  • Jinshan
  • Songjiang
  • Qingpu
  • Nanhui
  • Fengxian
  • Powiat Chongming

W 2003 roku w Szanghaju by?o jednostek miejskich: 114 gmin miejskich, 3 gminy i 103 osiedla.

Ekonomia i demografia

Ulica Nankińska to główna ulica miasta, na której znajdują się sklepy przedsiębiorstw z całego świata. Kiedyś mieścił się przy niej polski konsulat
Ulica Nankińska to g?ówna ulica miasta, na której znajduj? si? sklepy przedsi?biorstw z ca?ego ?wiata. Kiedy? mie?ci? si? przy niej polski konsulat

Szanghaj to centrum finansowe i handlowe Chin. Boom ekonomiczny nast?pi? po 1992 roku.

Zmiany ludności miasta w latach 1851–2005
Zmiany ludno?ci miasta w latach 1851–2005

W 2000 roku, wed?ug spisu powszechnego, w regionie metropolitarnym mieszka?o 16,738 mln osób (wliczeni s? tak?e niestali mieszkańcy, których liczba wynosi 3,871 mln). W porównaniu z rokiem 1990 jest to wzrost o 25,5%. 51,4% mieszkańców to m??czy?ni, a 48,6% kobiety. Ponadto 12,2% ludno?ci mia?o do 14 lat, 76,3% pomi?dzy 15 a 64 latami, a 11,5% ludno?ci by?o starszych od 65 lat. 5,4% populacji to analfabeci. W 2003 roku w samym mie?cie mieszka?o 13,420 mln osób. Jednak?e nale?y do tego jeszcze wliczy? oko?o 5 mln ludzi ?yj?cych tu nielegalnie, oraz 4 mln tymczasowych lub w?drownych pracowników. ?rednia d?ugo?? ?ycia w 2003 roku wynosi?a 79,8 roku (77,78 lat dla m??czyzn i 81,81 lat dla kobiet). ?ród?a demograficzne ONZ szacuj? wielko?? aglomeracji Szanghaju na 18,1 mln mieszkańców (2006). W końcu 2007 roku, wed?ug szacunków oficjalnych, ludno?? miasta wydzielonego wynosi?a 18,58 mln, w tym 13,79 mln mia?o zameldowanie na pobyt sta?y, 4,79 mln mia?o zameldowanie na pobyt tymczasowy terminem 6 miesi?cy i d?u?ej. Osób starszych (pow. 60 lat) by?o w końcu 2007 roku 20,8% populacji.

        Rok         Mieszkańcy
1800 200 000
1851 250 000
1864 500 000
1879 276 000
1890 375 000
1901 651 000
1910 832 500
1918 1 000 000
1926 1 500 000
1931 3 124 000
1940 3 595 000
        Rok         Mieszkańcy
1948 4 423 000
1950 4 927 300
1953 6 204 417
1958 6 977 000
1970 7 000 000
1982 6 320 829
1987 7 220 000
1990 7 649 688
1995 8 507 354
2000 8 954 435
2005 9 263 459
2006 9 838 000
Uliczka w najstarszej części miasta
Uliczka w najstarszej cz??ci miasta

Szanghaj i Hongkong to miasta, które wspó?zawodnicz? ze sob? o miano ekonomicznej stolicy ChRL. PKB na osob? w tym mie?cie (per capita) wynosi 5260 $, co plasuje je na 13. miejscu pod tym wzgl?dem w?ród 659 chińskich miast. W Hongkongu mie?ci si? wi?cej banków, a Szanghaj ma wsparcie rz?du ChRL, tani? si?? robocz? i wi?ksze zaplecze przemys?owe. Szanghajski wzrost gospodarczy cz?sto przekracza 11% w skali rocznej.

Szanghaj staje si? coraz wi?kszym o?rodkiem handlowym, szczególnie dla przedsi?biorców z Zachodu. Pudong jest dzielnic? nowoczesn?, zbudowan? na wzór miast Europy czy Ameryki Pó?nocnej. Zachodni wizytatorzy s? zadowoleni z takiego obrotu sprawy: powstaj? zielone parki, wielkie instalacje przemys?owe. Miasto jest uwa?ane za bezpieczne, wolne od przest?pstw. Szanghaj mo?e sta? si? pierwszym bogatym, historycznym i czystym chińskim miastem.

Typowa ulica w Szanghaju
Typowa ulica w Szanghaju

Architektura

W Szanghaju trwa boom budowlany, czyni?cy miasto wielkim placem budowy. Ca?y czas powstaj? nowe wie?owce, przeznaczone na siedziby firm itp. Miasto zachwyca swoj? nowoczesn? architektur?. Budowane wie?owce przypominaj? kwiaty, maj? tak?e na dachach restauracje m.in. w formie lataj?cych spodków.

Najwy?sze budynki

Obecnie w Szanghaju odnotowuje si? 324 tego rodzaju obiekty.

  • Shanghai Tower: 632 m, 122 pi?tr, znajduje si? obok SWFC i Jin Mao Tower. Wysoko?ci? ust?puje jedynie Burd? Chalifa w Dubaju (?ród?o: Skyscrapercity.com) - stan na 24.08.2018
  • Shanghai World Financial Center, 492 metry wysoko?ci
  • Jin Mao Tower, rok oddania do u?ytku 1998, 93 kondygnacje, 420,5 m wysoko?ci, mieszcz?cy m.in. Hotel Grand Hyatt
  • Plaza 66 Tower One, 2001, 66, 288,2 m
  • Shanghai Shimao International Plaza, 2005, 60, 246,5 m
  • Hong Kong New World Towers, 2002, 61, 242 m
  • Tomorrow Sq, 2003, 58, 238 m
  • Centrum Handlowe Shanghai Summit, 2006, 38, 238 m
  • Bocom Financial Tower, 2002, 52, 230 m
  • Bank of Shanghai, 2005, 43, 230 m
  • Bank of China, 1999, 57, 226,1 m
  • Grand Gateway Shanghai 2, 2005, 52, 225 m (2 budynki)
  • Jeden z wielu wieżowców w budowie
    Jeden z wielu wie?owców w budowie
  • Jeden z typów wieżowców
    Jeden z typów wie?owców
  • Jeden z wielu wieżowców
    Jeden z wielu wie?owców
  • Drapacz chmur z kwiatem na dachu
    Drapacz chmur z kwiatem na dachu
  • Przykład retro-futurystycznej architektury
    Przyk?ad retro-futurystycznej architektury
  • Jeden z wieżowców
    Jeden z wie?owców
  • Muzeum Miejskie w Szanghaju
    Muzeum Miejskie w Szanghaju

Geografia i klimat

Zdjęcie satelitarne miasta i jego otoczenia, (Landsat 7, 15 września 2005).
Zdj?cie satelitarne miasta i jego otoczenia, (Landsat 7, 15 wrze?nia 2005).
Temperatury (kolor czerwony) i opady deszczu (kolor niebieski) w Szanghaju
Temperatury (kolor czerwony) i opady deszczu (kolor niebieski) w Szanghaju

Szanghaj le?y przy uj?ciu rzeki Jangcy do Morza Wschodniochińskiego (cz??? Oceanu Spokojnego). Miasto dzieli na dwie cz??ci rzeka Huangpu.

W Szanghaju wyst?puj? wszystkie cztery pory roku. Latem temperatury osi?gaj? 37 °C, a niekiedy przekraczaj? 40 °C. Zim? wyst?puje du?e zachmurzenie, a latem jest wilgotno. Jesień i wiosna w mie?cie s? ciep?e, i zwykle s? to najlepsze pory do zwiedzania miasta przez turystów. Zima zaczyna si? w po?owie grudnia, a kończy wraz z lutym. Od po?owy czerwca do lipca jest najwi?cej opadów deszczu.

Transport

 Osobny artyku?: Metro w Szanghaju.
Skrzyżowanie dróg w centralnym Szanghaju
Skrzy?owanie dróg w centralnym Szanghaju
Widok na Plac Ludowy
Widok na Plac Ludowy
Linia kolei magnetycznej
Linia kolei magnetycznej
Wejście do terminala lotniska Pudong
Wej?cie do terminala lotniska Pudong

Szanghaj ma ?wietnie zorganizowany system publicznego transportu. Publiczny transport w mie?cie, oparty na autobusach, trolejbusach, taksówkach i liniach metra, ci?gle si? rozwija. Wg stanu na 2009 istnia?o ponad 1000 linii autobusowych, a tutejsze metro mia?o 16 linii. Za przejazd wszystkimi wy?ej wymienionymi ?rodkami transportu mo?na p?aci? przy pomocy karty bezstykowej Shanghai Public Transportation Card - pe?ni ona rol? elektronicznej portmonetki, któr? do?adowywa? mo?na w licznych punktach rozmieszczonych w mie?cie (w niektórych sklepach, bankach oraz na wszystkich stacjach metra).

Szanghaj obs?uguj? dwa porty lotnicze: Hongqiao i mi?dzynarodowy Pudong. Od 2003 roku na to ostatnie lotnisko mo?na dotrze? lini? kolei magnetycznej transrapid, zbudowan? przez niemieck? firm? Transrapid International.

W grudniu 2004 roku prze?adunki tutejszego portu by?y najwi?ksze na ?wiecie.

Miasto przecinaj? 4 linie kolejowe: relacji Szanghaj - Nankin (linia Jing Hu), Szanghaj - Pekin, Szanghaj - Hangzhou (linia Hu Hang) i z Xiaoshan do Ningbo (linia Xiao Yong). Dwie g?ówne stacje kolejowe to Szanghaj oraz Szanghaj Po?udniowy.

Szanghaj jest te? wa?nym w?z?em komunikacji drogowej. Z Pekinu wiedzie droga szybkiego ruchu, zwana autostrad? Jinghu. Liczne mosty po??czy?y miasto z wysp? Chongming. W mie?cie wiele jest autostrad i dróg szybkiego ruchu. Cz?sto poprowadzone one zosta?y po specjalnych mostach i wiaduktach. Brzegi rzeki Huangpu spi?te s? licznymi mostami i tunelami.

Ludzie i kultura

Deptak handlowy – ulica Nankińska
Deptak handlowy – ulica Nankińska
Kościół protestancki Moore'a
Ko?ció? protestancki Moore'a

W mie?cie da si? cz?sto s?ysze? dialekt chińskiego j?zyka Wu (zwany szanghajskim), mimo i? urz?dowym j?zykiem jest mandaryński. Tutejszy dialekt jest niezrozumia?y dla ludzi pos?uguj?cych si? j?zykiem mandaryńskim. Prawie wszyscy mieszkańcy miasta poni?ej 50 roku ?ycia umiej? p?ynnie pos?ugiwa? si? j?zykiem mandaryńskim, a poni?ej 25 lat – angielskim (preferowany j?zyk obcy w szko?ach).

Szanghaj jest uwa?any za miejsce narodzenia nowoczesnych Chin; by? tak?e przez pierwsz? po?ow? XX wieku centrum kultury i ekonomii ca?ej Azji Wschodniej. Mia?a tu miejsce bitwa mi?dzy pisarzami socjalistycznymi (?yli tu pionierzy tej sztuki: Lu Xun i Mao Dun), a liczniejszymi pisarzami romantyzmu (m.in. Shi Zhecun, Shao Xunmei, Ye Lingfeng, Eileen Chang). Jedno z najbardziej znanych chińskich dzie?, Obl??ona Forteca (autorstwa Qian Zhongshu) cz??ciowo dzieje si? w mie?cie.

Oprócz literatury, Szanghaj by? tak?e miejscem narodzin chińskiej kinematografii. Pierwsze chińskie filmy, takie jak Nie?atwy Odcinek (Nanfu Nanqi, 1913) czy Osierocony Dziadek (Gu’er Jiuzu Ji, 1923) by?y pierwszy raz wy?wietlane w?a?nie w Szanghaju. Te dwa filmy przyczyni?y si? do dalszego rozwoju szanghajskiej kinematografii. Tutejsze filmy wykreowa?y chińsk? Marilyn Monroe – Zhou Xuan. Jednak wybuch II wojny ?wiatowej oraz rz?dy komunistów przyczyni?y si? do zahamowania produkcji filmowej w Szanghaju, a wzrost znaczenia kinematografii z Hongkongu.

Wi?kszo?? mieszkańców mówi w?asnym dialektem j?zyka Hu. Jednak?e imigranci, pochodz?cy z najró?niejszych regionów ChRL i nie rozumiej?cy tutejszego dialektu, wymuszaj? u?ywanie j?zyka mandaryńskiego.

Tradycyjne domy, zwane shikumen, by?y budowane tu ju? od bardzo dawna. Wykonane s? one g?ównie z czarnej albo szarej ceg?y. W mieszkaniach tych pe?no jest przej?? do innych pokoi o charakterystycznych ?ukach. Ostatnio jednak coraz mniej mieszkańców Szanghaju buduje takie domy. Tak jak wszystkie tradycyjne domy w Chinach i shikumen mia?y dziedzińce. Jednak z powodu braku miejsca by?y one, podobnie jak pokoje, bardzo ma?e. Przed II wojn? ?wiatow? ponad 80% ludno?ci miasta mieszka?o w takich domach.

Lista miejsc wartych zwiedzenia:

Szko?y wy?sze i uniwersytety

Narodowe

  • Uniwersytet Fudan (復旦大學) (za?. 1905)
    • Szko?a Medyczna (復旦大學上海醫學院, 原上海醫科大學醫學院)
  • Uniwersytet Jiao Tong w Szanghaju (上海交通大學) (za?. 1896)
    • Szko?a Medyczna (上海交通大學醫學院, 原上海第二醫科大學)
  • Wschodniochiński Uniwersytet Pedagogiczny (華東師范大學)
  • Uniwersytet Tongji (同濟大學) (za?. 1907)
  • Szanghajski Uniwersytet Finansów i Ekonomii (上海財經大學)
  • Szanghajski Uniwersytet Studiów Mi?dzynarodowych (上海外國語大學)
  • Chińsko-Europejska Szko?a Mi?dzynarodowego Biznesu (中歐國際工商學院)
  • Wschodniochiński Uniwersytet Nauki i Technologii (華東理工大學)
  • Uniwersytet Donghua (東華大學)
  • Uniwersytet Szanghajski (上海大學)
  • Chińska Akademia Kadr Kierowniczych w Pudong (中國浦東干部學院) (za?. w 2005)[6]

Publiczne

  • Wschodniochiński Uniwersytet Polityki i Prawa (華東政法學院)
  • Szanghajska Akademia Teatralna (上海戲劇學院)
  • Szanghajski Uniwersytet Energii Elektrycznej (上海電力學院)
  • Szanghajski Uniwersytet Handlu Lixin (上海立信會計學院)
  • Szanghajski Uniwersytet Morski (上海海事大學)
  • Szanghajski Uniwersytet Nauk In?ynieryjnych (上海工程技術大學)
  • Szanghajski Uniwersytet Nauki i Technologii (上海理工大學)
  • Szanghajski Uniwersytet Pedagogiczny (上海師范大學)
  • Szanghajski Uniwersytet Rybo?ówstwa (上海水產大學)
  • Szanghajski Instytut Handlu Zagranicznego (上海對外貿易學)
  • Szanghajski Instytut Technologiczny (上海應用技術學院)
  • Szanghajski Instytut Wychowania Fizycznego (上海體育學院)
  • Szanghajskie Konserwatorium Muzyczne (上海音樂學院)

Prywatne

  • Uniwersytet Sanda (上海杉達學院)

Miasta i regiony partnerskie

Ciekawostki

Szanghaj cz?sto jest kojarzony z wie?? Oriental Pearl, która znajduje si? w dzielnicy Pudong. Wie?a Jin Mao, która mie?ci si? niedaleko Oriental Pearl Tower, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych drapaczy chmur w ChRL oraz pi?tym pod wzgl?dem wysoko?ci na ?wiecie.

W Szanghaju odby?a si? wystawa ?wiatowa Expo 2010.

Lista klubów sportowych dzia?aj?cych w Szanghaju:

  • Chinese Football Association Super League (Chińskie Stowarzyszenie Super Ligi Pi?ki No?nej):
    • Shanghai Shenhua
    • Shanghai Zobon
    • Inter Shanghai
  • Chinese Football Association Jia League (Chińskie Stowarzyszenie Ligi Jia Pi?ki No?nej):
    • Shanghai Jiucheng
  • Chinese Basketball Association (Chińskie Stowarzyszenie Koszykówki):
    • Shanghai Sharks

W Szanghaju ponadto znajduje si? tor Formu?y 1Shanghai International Circuit, gdzie od 2004 roku rozgrywany jest wy?cig o Grand Prix Chin.

Polonia szanghajska liczy oko?o 300 osób[potrzebny przypis].

Przypisy

  1. ?wiat z lotu ptaka. ??wiat wiedzy”, s. 20. Ciechanów: Wydawnictwo Bauer. ISSN 2083-5825. 
  2. City Mayors: Largest cities in the world and their mayors - 1 to 300, www.citymayors.com [dost?p 2017-11-15].
  3. Communiqué of the National Bureau of Statistics of People's Republic of China on Major Figures of the 2010 Population Census (ang.). National Bureau of Statistics of China. [dost?p 2011-04-29].
  4. 10 najwa?niejszych portów morskich na ?wiecie - In?ynieria.com, inzynieria.com [dost?p 2017-11-15] (pol.).
  5. Skyscraper Center
  6. jedna z uczelni KPCh)
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Szanghaj
Listen to this article
成版人抖阴app下载-抖阴短视频ios版